Multifunctionele landbouw is voor veel agrarische ondernemers niet langer een neventak, maar een belangrijke pijler van het bedrijf. In een tijd waarin de landbouwsector onder druk staat door onzekerheid over stikstofbeleid en veranderingen in de markt, bieden activiteiten zoals zorg, recreatie, streekverkoop en kleinschalige horeca nieuwe economische kansen.
In de praktijk lopen ondernemers tegen veel regels aan. Een initiatief begint klein maar groeit soms uit tot een substantieel onderdeel van het bedrijf. Dan ontstaat spanning met de regels uit het omgevingsplan of de omgevingsvisie. Er is meer ruimte nodig voor gebouwen en voorzieningen, terwijl de bestaande kaders daarvoor onvoldoende mogelijkheden bieden.
Het probleem zit vaak in het onderscheid tussen hoofd- en nevenactiviteiten. Dit onderscheid past steeds minder goed bij de werkelijkheid van agrarische bedrijven. Een boerderijwinkel, of recreatieve activiteit kan economisch net zo belangrijk worden als de landbouwtak. Door vast te houden aan percentages of oppervlakte-eisen wordt ondernemerschap onnodig geremd.
Juist nu is het van belang om multifunctionele landbouw ruimte te geven. Deze bedrijven zorgen voor extra inkomsten, versterken de leefbaarheid van het platteland en creëren een verbinding tussen burgers en de agrarische sector.
Dat vraagt niet alleen om aanpassing van regels, maar ook om bestuurlijk lef. Gemeenten zouden moeten kijken naar de maatschappelijke en economische meerwaarde van initiatieven in plaats van uitsluitend naar de traditionele scheiding tussen hoofd- en nevenactiviteiten. Alleen dan krijgen ondernemers de ruimte om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden en blijft het buitengebied vitaal en aantrekkelijk.
